Ιστορία και Συλλογές του Μουσείου
Η ΤΑΥΤOΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕIΟΥ
Το Ιστορικό-Λαογραφικό Μουσείο Κορίνθου, Βάσου Πετρόπουλου – Παναγιώτη Γαρταγάνη (Ι.Λ.Μ.Κ.) ιδρύθηκε το 1976 χάρη στην ιδιωτική πρωτοβουλία της Κορίνθιας Αλκμήνης Γαρταγάνη-Πετροπούλου. Είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου, που τελεί υπό την εποπτεία των Υπουργείων Πολιτισμού και Οικονομικών. Διοικείται από δεκατετραμελές συμβούλιο, που εδρεύει στην Αθήνα. Σε αυτό μετέχουν, σύμφωνα με το ιδρυτικό ΦΕΚ της σύστασής του, ο εκάστοτε προϊστάμενος της Διεύθυνσης Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού, ο Δήμαρχος Κορινθίων και οι Διευθυντές των Μουσείων Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού και Μπενάκη. Όπως και το όνομά του υποδεικνύει, οι σκοποί του, κατεξοχήν κοινωφελείς και εθνωφελείς, επικεντρώνονται στην ανεύρεση, διάσωση, διαφύλαξη, συντήρηση και προβολή σε μόνιμη έκθεση των τεκμηρίων της ιστορίας και κυρίως των έργων της λαϊκής παράδοσης του Νεότερου Ελληνισμού, ώστε να παρέχονται στο ευρύ κοινό μνήμες και γνώσεις του παρελθόντος.
Το Ι.Λ.Μ.Κ. στεγάζεται σε ιδιόκτητο κτίριο, σε οικόπεδο που παραχώρησε για τον σκοπό αυτό το Υπουργείο Οικονομικών. Το κτίριο βρίσκεται σε κεντρική πλατεία στο λιμάνι της πόλης. Άρχισε να κτίζεται το 1976 —βάσει των αρχιτεκτονικών σχεδίων του ακαδημαϊκού Σόλωνος Κυδωνιάτη, τις μελέτες του μηχανικού Αριστείδη Παπαπάνου και του μηχανολόγου Ιωάννη Γαρταγάνη— και ολοκληρώθηκε το 1988. Οι δαπάνες για την ανέγερσή του καλύφθηκαν από την Ιδρύτρια, την οποία στήριξαν στο έργο της το Υπουργείο Πολιτισμού και ο Δήμος Κορινθίων.
Οι συλλογές του Μουσείου περιλαμβάνουν αξιόλογα στοιχεία του νεοελληνικού υλικού πολιτισμού, τα οποία χρονολογούνται από τον 19ο έως και τα μέσα του 20ού αιώνα και αποτελούν στην πλειονότητά τους το αποτέλεσμα της πολύχρονης και αδιάλειπτης συλλεκτικής δραστηριότητας της Ιδρύτριας, η οποία συχνά συνεπαγόταν επιτόπια έρευνα εκ μέρους της. Το μεγαλύτερο μέρος της συλλογής της απαρτίζουν ενδυμασίες καθημερινές, νυφικές, γιορτινές, καθώς και έργα κεντητικής και υφαντικής από ολόκληρο τον ελλαδικό χώρο, τη Βόρειο Ήπειρο, τη Μικρά Ασία, την ανατολική Θράκη και την Κύπρο. Η συλλογή της συμπληρώνεται από αγροτικά εργαλεία, ξυλόγλυπτα αντικείμενα, είδη μεταλλοτεχνίας και αργυροχρυσοχοΐας (Ι.Λ.Μ.Κ., 1998α).
Στα τέλη της δεκαετίας του ’80 η οικογένεια του Αστέρη Κοββατζή, λογοτέχνη με καταγωγή από το Κιάτο Κορινθίας, δώρισε στο Μουσείο μέρος της προσωπικής του συλλογής, που περιλαμβάνει έπιπλα, βιβλία, χάρτες, χαρακτικά και μικροαντικείμενα. Το 2020 το Μουσείο έγινε αποδέκτης της συλλογής έργων νεοελληνικής ζωγραφικής, μεταβυζαντινών εικόνων και αντικειμένων λαϊκής τέχνης του ζεύγους Ρήγα και Καίτης Γαρταγάνη. Ο Ρήγας Γαρταγάνης ήταν στενός συγγενής της Ιδρύτριας και πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Μουσείου μετά τον θάνατό της. Η συλλογή τους προσφέρθηκε μέσω της κληρονόμου τους, κυρίας Παυλίνας Παραδομενάκη. Παράλληλα, οι συλλογές του Μουσείου εμπλουτίζονται διαρκώς από δωρεές πολιτών, οι οποίοι αναγνωρίζουν την αξία του και την πολιτιστική του δυναμική.
Με το πέρασμα των χρόνων και τις μεγάλες αλλαγές και εξελίξεις τόσο στα μουσειολογικά ζητήματα, όσο και στα τεχνικά και κατασκευαστικά θέματα των δημοσίων χώρων και ειδικά των μουσείων, άρχισε να διαφαίνεται η ανάγκη να πραγματοποιηθούν αλλαγές υποδομής και τεχνικού εξοπλισμού, και βελτιώσεις στο εκθεσιακό πρόγραμμα του Μουσείου. Έτσι, αποφασίστηκε η κτιριακή και ηλεκτρομηχανολογική του αναβάθμιση και η επανέκθεση των συλλογών του, ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί στη σύγχρονη εποχή, να είναι ασφαλές για τους επισκέπτες και προσβάσιμο, φυσικά και νοηματικά, σε όλες τις κοινωνικές ομάδες. Με χρηματοδότηση από το ΠΕΠ Πελοποννήσου ξεκίνησε το 2021 η υλοποίηση της ανακαίνισής του. Την 1η Νοεμβρίου 2026 το Μουσείο εγκαινίασε τους ανακαινισμένους του χώρους και άνοιξε τις πόρτες του για το κοινό.